IJsland, een model voor Nederland?

In IJsland hebben ze het voor elkaar: bankiers gaan de cel in, burgers krijgen een bailout, de bevolking herschreef de grondwet en het land besloot om geen lid te worden van de EU. Kan IJsland een model voor ons zijn?

Journalist en activist Charlie McGrath van Wide Awake News gaf in december 2013 een interview voor RT. Hij hoopt dat IJsland het voorbeeld wordt voor hoe we in de toekomst met falende banken om zullen gaan.

Bankiers een lesje leren

“In de VS [en in de EU] werd geen enkele bankier vervolgd, laat staan veroordeeld. Sommige banken hebben wel een boete moeten betalen, maar niet één bankier is op persoonlijke titel gestraft. In IJsland staat de bevolking op en zegt: beste bankier, u heeft fraude gepleegd, u heeft een hele natie opgelicht en daar gaat u achter de tralies voor boeten. Dit is precies wat had moeten gebeuren in de VS en in de rest van de wereld. Ik neem mijn petje af voor IJsland dat ze de bankiers een lesje leren.

Ik hoop dat deze actie besmettelijk zal zijn en dat andere landen dit voorbeeld zullen volgen. Helaas denk ik, en ook vele anderen, dat er een volgende grote economische collaps aan zit te komen. 6 van de grootste banken die we in 2008 ‘too big to fail’ noemden zijn nu 37% groter dan in 2008. Ze zwaaien de scepter over de economie, ze zwaaien de scepter over de overheid. En dezelfde mechanismes die in 2008 tot de crash leidden, zien we nu nog steeds.

De crisis van 2008 was een terroristische aanslag op onze economie, het was een economische 9/11 aanslag, gepleegd door deze financiële instituten. De volgende crisis zal z’n weerslag hebben op de wereldwijde economie. Ik hoop dat IJsland zal gaan gelden als een model van hoe je omgaat met dit dieventuig.

In IJsland weigerde de bevolking om op te draaien voor de bende die de bankiers ervan hadden gemaakt. Ze eisten van de overheid dat het bankensysteem ontmanteld werd en dat banken genationaliseerd werden. Ze zorgden ervoor dat de mensen geholpen werden in plaats van de banken. Ik hoop dat IJsland het model vormt voor hoe we in de toekomst met falende banken om zullen gaan.”

Voorbeeld?

Kan IJsland een voorbeeld voor ons zijn. Kan wat in IJsland gebeurd is, ook hier? Een bailout voor de burgers en vervolging van bankiers afdwingen valt niet mee. Onder de huidige regering lijkt dit ook weinig kans te hebben. Zelfs het opsplitsen van banken in zaken- en nutsbanken en het instellen van hogere buffereisen – allebei hard nodig om een volgende bankencrisis te voorkomen – is niet gelukt (lees hiervoor De Schaduwelite van Ewald Engelen, hoofdstuk 5).

Daarnaast is er een belangrijk verschil tussen Nederland en IJsland: IJsland is geen lid is van de EU en wij wel. Daardoor hebben wij feitelijk geen echte zeggenschap over de banken meer, we hebben zelfs geen controle meer over onze eigen begroting, we hebben geen democratie en geen soevereiniteit meer.

Rentevrij geld

Wat kunnen we doen met zo weinig zeggenschap en een volgende crash voor de deur? Maximaal druk zetten op de politiek blijft natuurlijk nodig. Wat dat betreft is het hoopgevend dat een aantal mensen zich nu sterk gaat maken om via een burgerinitiatief een politiek debat op gang te brengen over het privilege van de banken, nl. geldcreatie. (In Engeland is een soortgelijk initiatief al gelukt.)

Maar ondertussen kunnen we nog iets doen. Een ding wat IJsland tot nu toe helaas ook nog heeft nagelaten, hoewel er wel over gesproken is: zelf rentevrij geld in omloop brengen. Want zonder rentevrij geld blijven de problemen telkens terugkomen. Rente zorgt voor een exponentieel stijgende schuldenlast en legt een steeds groter beslag op ons inkomen. Vandaag de dag verlies je 40% van je beschikbare inkomen aan rente, die uiteindelijk naar bankiers vloeit. Dit geldt ook als je geen lening hebt. Als je wel een lening hebt, is het nog meer.

Het is onvoorstelbaar dat ongeveer 80% van de armste mensen veel meer rente betalen dan zij ontvangen. Dit geld gaat naar de rijkste 10% van de bevolking. De daaropvolgende rijkste 10% betaalt evenveel als ze ontvangt. De top 10% ontvangt veel meer rente dan ze betaalt. Dit betekent dat de overgrote meerderheid van de mensen een substantieel deel van hun inkomen aan rente verliest. De allerrijksten bezitten de bank of hebben er heel veel geld staan.

Rentevrij geld in omloop brengen, kunnen we zelf. In Duitsland hebben ze de Chiemgauer, in Zwitserland de WIR. Maar in Nederland komen ook steeds meer van dit soort initiatieven van de grond. Kijk bijvoorbeeld naar Regiogeld Brabant, de Gelre in Gelderland of de DAM in Rotterdam. Professioneel opgezette rentevrije nieuwe geldvormen. Dit zou ook op nationaal niveau mogelijk zijn.

Rentevrij geld in omloop brengen en gebruiken, hebben we helemaal zelf in de hand. Dit gaat buiten de banken en buiten de overheid om.

De voordelen van Buiten de Banken Om: rentevrije credits, sterke lokale communities en extra omzet en goedkope leningen voor bedrijven.

Misschien kunnen we onze boos-op-de-banken-energie hier ook op richten? Met dit geld maken we onszelf rijker en niet de bankiers en bijkomend voordeel: mocht de volgende collaps komen en het geldsysteem gaat plat, dan hebben wij een alternatief.

Auteur: Mia Molenaar

Reacties zijn gesloten.