Bevrijd uw computer!

This shit has got to go. Microsoft en Apple zijn betrapt. Ze leveren grootschalig informatie over je gebruik aan de inlichtingendiensten wereldwijd. Gelukkig zijn er alternatieven voor MS en Apple in de vrije software beweging, zoals we vorige week hebben gezien op LLE.

Kies jij voor MS of Apple? Niet alleen je privacy is in gevaar, dan moet je ook nog flink betalen. En dan krijgt je nog flink last van virussen en andere ongein ook (in het geval van Microsoft) en/of zit je daarna vastgebonden aan uw leverancier (Vooral Apple, maar ook MS). Gelukkig is er een alternatief!

Met GNU/Linux uw computer bevrijden

Het alternatief van GNU/Linux – voor het schrijfgemak afgekort tot Linux. Gebaseerd op de vele wereldwijde initiatieven van de vrije software beweging is er een mooie verzameling software samengesteld (een Linux distributie) bestaande uit vele producten. Het besturingssysteem zelf, bureaublad software, browser, tekstverwerker, media afspelers (video en muziek), grafische beeldbewerking software, uiteraard de sociale software, etc. Dit alles komt vrij van beperkingen en restricties gratis naar je toe. En je mag het gewoon vrijelijk delen met je vrienden en familie!

In tegenstelling tot MS Windows en Apple MacOS, is er in Linux-land wel keuze als het gaat over besturingssystemen. Veel keuze. Voor ieder wat wils. Laten we hier eens in meer detail naar kijken.

Zo zijn er Linux versies die meer lijken op Windows:

OpenSUSE met KDE

Of meer lijken op Mac OS X:

Elementary OS

Ubuntu Linux

Vandaag wil ik aandacht besteden aan Ubuntu (uitspraak: oe-boen-toe), mogelijk de populairste Linux die is te vinden. Ubuntu is een Zuid Afrikaans initiatief gestart in 2004. Ubuntu is ook een Zuid Afrikaanse filosofie:

Desmond Tutu beschrijft deze filosofie als: “Iemand met ubuntu staat open voor en is toegankelijk voor anderen, wijdt zich aan anderen, voelt zich niet bedreigd door het kunnen van anderen omdat hij of zij genoeg zelfvertrouwen put uit de wetenschap dat hij of zij onderdeel is van een groter geheel en krimpt ineen wanneer anderen worden vernederd of wanneer anderen worden gemarteld of onderdrukt.

Ubuntu Linux is dus een besturingssysteem met deze normen en waarden. Het bijkomende voordeel van Ubuntu is dat er een actieve Nederlandse gebruikersgroep is. Er is dus Nederlandstalige documentatie voor deze Nederlandstalige software, met Nederlandstalige spellingscontrole, etc. Hoewel er geen standaard Linux is, stellen veel ontwikkelaars hun software wel beschikbaar voor Ubuntu. En dat is allemaal wel zo gemakkelijk.

Ubuntu heeft een bureaublad interface ontwikkeld (naam: Unity) die afwijkt van ideeën van zowel Windows als Apple MacOS, en daardoor uiteraard ook vrij van software-patenten is. Video hier. Als je het even laat wennen werkt het behoorlijk goed. Zo niet, er zijn uiteraard ook Ubuntu-versies met andere bureaublad software die je wellicht beter bevallen.

Ubuntu 12.04

En Ubuntu komt met vele bekende programma’s voorgeïnstalleerd of gemakkelijk beschikbaar met een paar muisklikken in de Ubuntu App Store. Ubuntu bestaat voor een deel uit software die je misschien zelfs nu al gebruikt, of al gemakkelijk kan uitproberen op Windows. Zoals bijvoorbeeld Firefox Browser (ook Chrome en Opera zijn beschikbaar) en Thunderbird Emailsoftware, LibreOffice tekstverwerking, VLC videoplayer, XBMC mediacenter, Calibre ebook software. Skype is beschikbaar, Adobe PDF reader, Dropbox werkt, en vele andere bekende softwarepaketten. Ubuntu kan daardoor gezien worden als een alternatief voor Windows 8.

Linux is Keuze

Het mooie, en tegelijkertijd onhandige, is dat alle Linux distributie wat anders werken. Men kiest in de eerste screenshot van OpenSuSE (uit Duitsland) voor een aantal vrije software componenten, maar voor de tweede screenshot Elementary OS zie je uiteraard hele andere software componenten. In de derde, Ubuntu, zie je weer andere software. Je kan daarnaast soms ook veel instellen, om je bureaublad omgeving helemaal in te richten volgens jouw eigen wensen.

Dat is keuze. Linux = Keuze. Mooi, voor ieder wat wils! Maar soms onhandig, want het werkt allemaal net wat anders – en dan moet je kiezen wat je wilt. Wat hier niet werkt, werkt daar wel. Wat hier gemakkelijk kan gaat daar lastiger.

Als je je gaat oriënteren op Linux zal je proefondervindelijk moeten kijken wat voor jou specifiek goed werkt. Je kan de wereld van de vrije software dus gaan verkennen! Sommige Linux distributies zijn voor starters (Zoals Ubuntu en Linux Mint), er zijn andere distributies voor de experts. Laat je daarom niet uit het veld slaan als je een minder prettige eerste ervaring hebt. Ik zelf werk al bijna 15 jaar met Linux op mijn computers thuis, en heb daar zeker geen spijt van.

Voordelen en Nadelen

Als ik Linux vergelijk met Windows zijn er een aantal plussen en minnen.
De Plussen:

  • Gratis en Vrij, zonder licenties en registratie codes.
  • Geen virussen, malware, e.d. dus geen antivirus benodigd.
  • Gemakkelijke installatie van programma’s (één handige App Store, maar dan standaard gratis en zonder reclame’s)
  • Gemakkelijke software update (alles in één updates, niet los zoeken naar updates van individuele programma’s)
  • Geen drivers installeren
  • Geen Microsoft en Apple
  • Veelal gemaakt met liefde, door mensen die het leuk vinden. Goede Karma!

De Minnen:

  • Een nieuw kunstje leren, dat kost wat tijd.
  • Niet alle hardware werkt altijd even goed als onder Windows, wisselt ook nogal tussen de verschillende Linux leveranciers. AMD/ATI grafische videokaarten gedragen zich bijvoorbeeld soms wat lastig door magere ondersteuning van de leverancier. Lastige nieuwe hardware? Zoek en gebruik de meeste recente versies van Linux, zoals bijvoorbeeld Ubuntu 13.04.
  • Bijna alles kan, veelal ook eenvoudig, maar niet altijd even gemakkelijk. Er is gelukkig hulp beschikbaar op internet.
  • Geen Microsoft en Apple – je krijgt Windows en MacOS programma’s dus niet (normaal) aan de gang.
  • Geen MS Office of Photoshop dus (Dit kan overigens wel, maar is wat bewerkelijk).
  • Flash werkt in sommige gevallen wat trager.
  • Minder spelletjes. Er zijn veel leuke spelletjes, maar als je een groot gamer bent, zal je niet gelukkig worden met Linux. Al is tegenwoordig Steam goed bezig.

Starten met Ubuntu

Het leuke is dat je Ubuntu vrij gemakkelijk zelf kunt uitproberen! Er zijn diverse manieren om Linux uit te proberen. In elk geval wordt linux verspreid als data CD of DVD, maar dan niet direct als fysieke DVD, maar als groot databestand (een .iso-bestand) dat een DVD-hoeveelheid aan bestanden bevat. Als je een wat recentere computer hebt kan je de Linux .iso uitproberen in Windows met VirtualBox. Met VirtualBox kan je een heel ander besturingssysteem starten gewoon als programma op je Windows! Hier kan je dan veilig mee experimenteren met de diverse Linux versies om te zien hoe het werkt.

Maar je kan die DVD kan je ook gewoon gebruiken om je computer mee te starten! Nu kan je kijken of je hardware werkt met je gekozen Linux versie. Dit proces is ook behoorlijk veilig, maar toch op eigen risico uiteraard. Het stappenplan:

  1. Download een .iso bestand van de website. (De 32 bit versie is altijd goed)
  2. Schrijf de inhoud van het .iso bestand op een beschrijfbare DVD met programma’s als imgburn of software die mogelijk al op je computer staat.
  3. Start je computer vanaf die DVD – Soms moet je daarvoor een computer-menu vinden vroeg tijdens het opstarten, dit is soms even puzzelen. Vaak moet je dan bijvoorbeeld op het juiste moment op F7 of Del duwen tijdens het opstarten. Soms even lastig om uit te zoeken. In een aantal gevallen is het handiger om het .iso bestand op een usb-stick te zetten (unetbootin) en te starten vanaf usb-stick.
  4. Wacht even totdat Ubuntu OS geladen wordt van DVD
  5. Experimenteer vrijblijvend!
  6. Afsluiten, DVD verwijderen, en Computer opnieuw opstarten in de normale Windows zoals voorheen.

Het gaat te ver voor dit blog om je compleet rond te leiden in de wereld van Linux. Graag verwijs ik naar interessante links om de nieuwe vrije wereld te verkennen:

Informatieve Ubuntu/Linux nieuws websites:

Keuze zonder Keuze

Helaas wordt – met uitzondering van de Apple computers – nagenoeg elke computer verkocht met Microsoft Windows software en licentie. Dit betekent dat een computer kopen zonder Windows of Apple software lastig is. Er zijn wel computers zonder Windows en Apple te koop, maar dit zijn echt uitzonderingen. Voor de verder gevorderde gebruiker trouwens geen probleem (die stelt zijn computer samen uit losse componenten) – voor de minder gevorderde gebruiker lastig.

De netbook. Ineens kwam in 2007 uit het niets de Netbook (zoals de Asus Eee PC) op de markt, ook in de grote winkels. Dit was kleine mini-laptop. Die waren eerst allemaal gebaseerd op Linux. Microsoft had Windows XP namelijk afgedankt, en na 4 of 5 jaar ontwikkelen bleek Windows Vista een aanfluiting – net trouwens als nu, voor velen is de huidige Windows 8 ook een onprettige ervaring. De netbook bleek een doorbraak voor Linux naar de normale consument.

Dat wilde Microsoft uiteraard niet, en haalde Windows XP terug uit de prullenbak. XP werd vervolgens nagenoeg gratis verstrekt aan computer-bouwers, samen met veel anti-Linux onzekerheidspropaganda aan gebruikers. Maar leveranciers kregen alleen het nu nagenoeg gratis verstrekte Windows XP mits deze Netbooks onmogelijk lage hardware specificaties kregen – dus te traag, te weinig geheugen, en te slecht scherm. De netbook werd daarmee kundig de nek omgedraaid. Hierdoor zijn de netbooks (en al zeker de linux netbooks) nu verdwenen uit de winkels.

Microsoft neemt meer stappen tegen Linux

Microsoft gaat zelfs vrij ver in het wegdrukken van concurrentie, ze geven winkeliers zelfs geld voor het verkopen van  Windows 8 computers. Letterlijk, 5 tot 10 dollar. Met deze Windows 8 zijn significante stappen genomen om alternatieven (Linux) als geheel buiten proberen te sluiten. Het letterlijk fysiek onmogelijk te maken om Linux te starten. Gelukkig zijn daar wel weer stappen omheen genomen, en kan je veelal ook op PCs gemaakt voor Windows 8 toch Linux weer normaal draaien. Maar je begrijpt wel: het word je niet altijd makkelijk gemaakt om op de allernieuwste hardware Linux gemakkelijk te laten functioneren. En bedankt Microsoft!

Hoe goed Linux werkt op jouw specifieke computer zal je dus proefondervindelijk moeten vaststellen, met diverse distributies. Voor het kopen van een nieuwe PC in de winkel gaat dit uiteraard wat lastig. Uitgebreid vooronderzoek voordat je een nieuwe computer koopt wordt dus geadviseerd. Veelal heb je trouwens aanmerkelijk minder snel een nieuwe PC nodig als je met Linux werkt. Ook kan je oude PCs een nieuw leven geven met lichtgewicht Linux-versies die daar specifiek voor gemaakt zijn zoals Xubuntu, LXLE en Lubuntu.

Gelukkig zijn er tegenwoordig wel wat alternatieven. Zoals de Dell Linux Laptop. Op het eerste gezicht mooi spul, alleen wel plenty prijzig. De Nederlandse Linux GebruikersGroep heeft een paar adressen verzameld waar je Linux PCs kan kopen.  Microsoft en de leveranciers (onder wurgcontract met Microsoft) maken het je niet gemakkelijk een PC zonder Windows te kopen. Dit betekent dat je een PC moet kopen met Windows licentie, om vervolgens Windows te verwijderen. Dan bereik jij je doel (Linux op je computer), maar bereikt Microsoft ook haar doel, namelijk: jij betaalt de verplichte Windows belasting! Je geeft dus alsnog onnodig geld aan een ongewenst bedrijf.

De Chromebook Linux-Laptop

Als laatste moet ik uiteraard de breed verkrijgbare Linux laptop Chromebook benoemen. Hier breekt Linux door, alleen dan met een dikke laag Google erover. Ik kan uit eigen ervaring vertellen dat de Samsung (ARM) Chromebook een werkelijk prachtig stukje werk is. Maar het wijkt volledig af van alle Linux ideologie – je koopt je flink in bij Google. Google heeft bij de Chromebook namelijk alle software los van het besturingssysteem verwijderd en alleen de Google Chrome browser over gelaten.

Zo’n Chromebook klinkt onhandig, maar het werkt best goed als tweede of derde computer in huis. Het hangt er uiteraard dan wel vanaf wat je er mee wilt doen. Het lijkt zelfs ogenschijnlijk een succesvol product, betaalbaar en gewoon te koop bij de MediaMarkt. Toch is het ook weer jammer dat het volledig aan Google verbonden is. En Google is uiteraard niet je vriend.

Veel plezier!

Rest mij je veel plezier te wensen in je ontdekkingstocht. Het verkennen van de voor jou nog onontgonnen wereld van de vrije software. Deze wereld is soms even puzzelen, maar vele computergebruikers over de gehele wereld die echt kennis hebben van computers gebruiken Linux. Dat is geen toeval, het kan namelijk geweldig zijn. Maar daar moet je dan wel wat voor doen.

P.S.: Beste LLE, welke Linux gebruik je nu zelf dan?
A: OpenSuSE 12.3 – ik wil toch gewoon een taakbalk onderin het scherm. Ik draai op een energie zuinige barebones PC – via een webwinkel gekocht zonder Windows dus.

Update: Een reactie op het artikel:Niets is wat het lijkt. Lynux heb ik een poos geleden al uitgezocht. Dit is illuminati/NWO. “Lucid Lynx” is the code name for Ubuntu 10.04. En waar kennen we ook alweer L.U.C.I.D. van? Zegt het lucid trust je wat? 666,mark of the beast? wakey wakey wakey.

Reactie: Creatief bedacht! Maar: Kies je vergif. Als je je prettiger voelt met de Amerikaanse marktmonopolist Microsoft Windows of in de beperkende en afgesloten winkelneringswereld van een van ’s werelds rijkste bedrijven: Apple, ga gerust je gang! Of wil je keuze met Linux waar je nog een kans hebt? Dit zijn de enige keuzes als je een computer wilt gebruiken.

Daarnaast: zo serveer je een hele wereldwijde gemeenschap van grotendeels vrijwillige ontwikkelaars wel heel gemakkelijk af. Alle Ubuntu versies krijgen grappige namen op grofweg alfabetische volgorde, met dierennamen, zoals: Warty Warthog, Hoary Hedgehog, Breezy Badger, Dapper Drake, Edge Eft, Gutsy Gibbon, Hardy Heron, Intrepid Ibex en toen in 2010 uiteraard Lucid Lynx – met veel plezier mee gewerkt. Dus wat betreft naamsverbondenheid met Project L.U.C.I.D. als controleprogramma van de duivel… eerder een toevalstreffertje. Half jaar later: Maverick Meerkant, daarna weer: Natty Narwal, Oneiric Ocelot, Precise Pangolin, Quental Quatzal, etc.

En buiten dat, nagenoeg alle software hier is optioneel, niet zoals elders. Keuze! Elke Linux distributie maakt zijn eigen keuzes uit software programma’s die het gebruikt. Vertrouw je het Zuid Afrikaanse Ubuntu niet, neem dan het Duitse OpenSuSE, of het Amerikaanse Redhat/Fedora of Debian (zeer goed door liefhebbers gecontroleerd), Franse Mandriva, Dreamlinux uit Brazilie, Elive uit Belgie, Parsix uit Iran, Pardus uit Turkije, Linux Deepin uit China, of één van de vele andere. Of als je heel paranoïde bent, stel je het zelf samen, vanaf de bron, via het Linux from Scratch project!

Er zijn letterlijk honderden distributies van Linux. Iedereen kan namelijk zelf een Linux distributie samenstellen, en ongetwijfeld is niet alles even fris. Zo is de wereld. Er is een Ubuntu Satanic Edition in rood/zwarte tinten, even zoals dat er Hannah Montana Linux in het roze/paars met foto van Disney-sterretje Miley Cyrus, er is een Spongebob Squarepants Linux Server, er is ook een Ubuntu Christian Edition standaard geleverd met Christelijke bijbelsoftware! Er is een Puppy Linux met afbeeldingen van lieve kleine hondjes. Ze worden niet veel gebruikt, maar het kan, dus is het er, vaak vooral voor de lol. Zo werkt dat in deze wereld. Er is hier dus keuze, ook goede keuzes: zoals Ubuntu, OpenSuSE, Debian, Fedora, etc. En de keuze is geheel aan jou!

Reacties zijn gesloten.